آیا پیچ و پلاک شکستگی فک باید بعداً خارج شوند؟
شکستگی فک یکی از آسیب‌هایی است که گاهی برای ترمیم استخوان به جراحی و استفاده از پیچ و پلاک نیاز دارد. بسیاری از افرادی که تحت عمل جراحی شکستگی فک قرار می‌گیرند، درباره سرنوشت این تجهیزات سؤال دارند. آیا پیچ و پلاک شکستگی فک باید بعداً خارج شوند؟ آیا باقی ماندن آن‌ها در بدن خطرناک است؟
در بیشتر موارد، پیچ و پلاک‌های مورد استفاده برای تثبیت شکستگی فک نیازی به خارج کردن ندارند. این تجهیزات معمولاً پس از جوش خوردن استخوان در محل باقی می‌مانند. با این حال، در برخی شرایط ممکن است جراح خارج کردن آن‌ها را توصیه کند.
در این مقاله، شرایط باقی ماندن یا خارج کردن پیچ و پلاک فک، زمان مناسب برای جراحی مجدد و علائم هشداردهنده را بررسی می‌کنیم.
چرا برای درمان شکستگی فک از پیچ و پلاک استفاده می‌شود؟
در برخی شکستگی‌های فک، قطعات استخوان از موقعیت طبیعی خود خارج می‌شوند. در چنین شرایطی، پزشک برای بازگرداندن استخوان‌ها به محل صحیح و ثابت نگه داشتن آن‌ها از پیچ و پلاک استفاده می‌کند.
این تجهیزات معمولاً از تیتانیوم یا مواد سازگار با بدن ساخته می‌شوند. جراح با کمک آن‌ها قطعات شکسته استخوان را در موقعیت مناسب تثبیت می‌کند تا فرایند ترمیم به‌درستی انجام شود.
مهم‌ترین کاربردهای پیچ و پلاک در جراحی شکستگی فک عبارت‌اند از:
-
ثابت نگه داشتن قطعات شکسته استخوان
-
حفظ موقعیت طبیعی فک هنگام جوش خوردن
-
کمک به بازگشت عملکرد طبیعی دهان و فک
-
کاهش احتمال جابه‌جایی مجدد قطعات استخوان
-
کمک به حفظ هماهنگی دندان‌ها و نحوه قرارگیری آن‌ها روی یکدیگر
آیا پیچ و پلاک شکستگی فک باید بعداً خارج شوند؟
خیر. در اغلب بیماران، خارج کردن پیچ و پلاک شکستگی فک ضروری نیست. این تجهیزات برای باقی ماندن طولانی‌مدت در بدن طراحی شده‌اند و معمولاً با بافت‌های بدن سازگاری خوبی دارند.
پس از جوش خوردن استخوان، پیچ و پلاک همچنان می‌توانند در محل خود باقی بمانند. وجود آن‌ها معمولاً مشکلی برای بیمار ایجاد نمی‌کند.
البته تصمیم نهایی به شرایط بیمار، نوع شکستگی، محل قرارگیری پلاک و نظر جراح فک و صورت بستگی دارد.
نکته مهم: باقی ماندن پیچ و پلاک در فک به معنای ناقص بودن درمان نیست. اگر استخوان به‌خوبی جوش خورده باشد و بیمار علامتی نداشته باشد، معمولاً نیازی به جراحی مجدد وجود ندارد.
در چه شرایطی باید پیچ و پلاک فک خارج شوند؟
اگرچه خارج کردن پلاک و پیچ فک همیشه لازم نیست، اما گاهی مشکلاتی ایجاد می‌شوند که جراحی مجدد را ضروری می‌کنند.
مهم‌ترین دلایل خارج کردن پیچ و پلاک شکستگی فک عبارت‌اند از:
۱. عفونت در محل پیچ و پلاک
یکی از دلایل احتمالی خارج کردن پلاک، ایجاد عفونت در اطراف آن است. عفونت ممکن است با درد، تورم، قرمزی، ترشح چرکی یا تب همراه باشد.
در این شرایط، جراح ابتدا وضعیت عفونت و جوش خوردن استخوان را بررسی می‌کند. سپس درباره درمان دارویی، تخلیه عفونت یا خارج کردن تجهیزات تصمیم می‌گیرد.
۲. درد و ناراحتی مداوم
برخی بیماران پس از جراحی شکستگی فک، در محل قرارگیری پلاک احساس درد یا ناراحتی دارند. این مشکل ممکن است به دلیل تحریک بافت‌های اطراف، برجستگی پلاک یا عوامل دیگری ایجاد شود.
اگر درد ادامه‌دار باشد و علت آن به پیچ و پلاک ارتباط داشته باشد، خارج کردن آن‌ها می‌تواند یکی از گزینه‌های درمانی باشد.
۳. نمایان شدن پلاک یا پیچ
در بعضی موارد، پلاک یا پیچ از زیر بافت نرم نمایان می‌شود. این اتفاق ممکن است باعث تحریک لثه، زخم شدن مخاط دهان یا ایجاد ناراحتی هنگام غذا خوردن شود.
اگر تجهیزات باعث آسیب به بافت‌های اطراف شوند، جراح شرایط را بررسی می‌کند و در صورت نیاز آن‌ها را خارج می‌کند.
۴. شل شدن یا جابه‌جایی پیچ و پلاک
شل شدن یا جابه‌جایی پیچ و پلاک می‌تواند بر ثبات استخوان تأثیر بگذارد. این مشکل ممکن است به دلیل عفونت، ضربه یا اختلال در روند ترمیم استخوان ایجاد شود.
در چنین شرایطی، بررسی تصویربرداری و معاینه تخصصی ضروری است.
۵. واکنش نامطلوب به مواد استفاده شده
واکنش حساسیتی به تیتانیوم و سایر مواد مورد استفاده در ساخت پلاک‌های جراحی نادر است. با این حال، اگر پزشک احتمال دهد که علائم بیمار به مواد به‌کاررفته مربوط است، ممکن است خارج کردن تجهیزات را بررسی کند.
۶. تداخل با درمان‌های بعدی
گاهی وجود پیچ و پلاک می‌تواند انجام درمان‌های دیگری مانند جراحی اصلاحی فک یا برخی اقدامات دندان‌پزشکی را دشوار کند.
در این شرایط، جراح با بررسی محل قرارگیری تجهیزات و برنامه درمانی بیمار، درباره خارج کردن آن‌ها تصمیم می‌گیرد.
۷. قرارگیری پلاک در کودکان و نوجوانان
در بیماران کم‌سن، رشد استخوان‌های صورت اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، در برخی موارد ممکن است جراح خارج کردن پلاک را پس از ترمیم شکستگی توصیه کند تا از بروز اختلال احتمالی در رشد استخوان جلوگیری شود.
البته این تصمیم به سن بیمار، محل شکستگی و نوع تجهیزات بستگی دارد.
بهترین زمان برای خارج کردن پیچ و پلاک شکستگی فک چه موقع است؟
برای خارج کردن پیچ و پلاک شکستگی فک، زمان مشخص و یکسانی برای همه بیماران وجود ندارد. مهم‌ترین عامل، اطمینان از جوش خوردن کامل استخوان است.
اگر پلاک باعث عفونت یا مشکل جدی شده باشد، جراح باید شرایط را سریع‌تر بررسی کند. با این حال، اگر استخوان هنوز جوش نخورده باشد، خارج کردن تجهیزات بدون جایگزین کردن روش تثبیت مناسب می‌تواند باعث ناپایداری شکستگی شود.
پزشک برای تعیین زمان مناسب ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:
-
معاینه بالینی و بررسی وضعیت فک
-
بررسی میزان درد و تورم
-
ارزیابی حرکت و عملکرد فک
-
تصویربرداری با رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن در صورت نیاز
-
بررسی میزان ترمیم و جوش خوردن استخوان
بنابراین، بیمار نباید صرفاً بر اساس گذشت چند ماه از جراحی، برای خارج کردن پیچ و پلاک اقدام کند.
آیا خارج کردن پیچ و پلاک فک خطر دارد؟
خارج کردن پیچ و پلاک فک یک عمل جراحی است و مانند سایر جراحی‌ها می‌تواند با عوارض احتمالی همراه باشد.
مهم‌ترین عوارض احتمالی عبارت‌اند از:
-
درد و تورم بعد از جراحی
-
خونریزی در محل عمل
-
عفونت زخم جراحی
-
آسیب احتمالی به اعصاب و بافت‌های اطراف
-
دشواری خارج کردن پیچ‌های قدیمی یا گیرکرده
-
باقی ماندن بخشی از پیچ در استخوان در شرایط خاص
همچنین، پس از خارج کردن تجهیزات، سوراخ‌های باقی‌مانده در استخوان باید به‌تدریج ترمیم شوند. به همین دلیل، رعایت توصیه‌های جراح و پرهیز از وارد کردن فشار زیاد به فک اهمیت دارد.
اگر پیچ و پلاک فک خارج نشوند، چه اتفاقی می‌افتد؟
در بیشتر بیماران، باقی ماندن پیچ و پلاک در فک مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. این تجهیزات معمولاً از تیتانیوم ساخته می‌شوند و با بدن سازگاری مناسبی دارند.
اگر استخوان به‌درستی جوش خورده باشد و بیمار درد، عفونت یا ناراحتی نداشته باشد، باقی ماندن پلاک معمولاً ایمن است.
از طرف دیگر، خارج کردن غیرضروری پیچ و پلاک می‌تواند بیمار را در معرض عوارض یک جراحی اضافی قرار دهد.
بنابراین، صرف وجود فلز در استخوان فک دلیل کافی برای انجام جراحی مجدد نیست.
مراقبت‌های لازم بعد از جراحی خارج کردن پیچ و پلاک فک
اگر جراح تشخیص دهد که خارج کردن پیچ و پلاک ضروری است، رعایت مراقبت‌های بعد از عمل به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند.
مهم‌ترین توصیه‌ها عبارت‌اند از:
-
رعایت بهداشت دهان و دندان: طبق دستور پزشک، محل جراحی را تمیز نگه دارید.
-
مصرف داروهای تجویزشده: داروهای مسکن یا آنتی‌بیوتیک را فقط طبق دستور پزشک مصرف کنید.
-
تغذیه مناسب: تا زمان بهبودی، از غذاهای نرم استفاده کنید و از جویدن مواد غذایی سفت خودداری کنید.
-
پرهیز از فشار به فک: از باز کردن بیش از حد دهان و وارد کردن فشار به ناحیه جراحی پرهیز کنید.
-
مراجعه به جلسات معاینه: برای بررسی وضعیت زخم و روند ترمیم استخوان، مراجعات دوره‌ای را جدی بگیرید.
در صورت بروز تب، تورم رو به افزایش، درد شدید، ترشح چرکی یا اختلال جدید در حرکت فک، باید سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
چرا مراجعه به جراح فک و صورت برای بررسی پیچ و پلاک اهمیت دارد؟
تشخیص زمان مناسب برای خارج کردن پیچ و پلاک شکستگی فک به تجربه جراح و بررسی دقیق شرایط استخوان بستگی دارد.
جراح فک و صورت با ارزیابی محل شکستگی، وضعیت جوش خوردن استخوان، سلامت بافت‌های اطراف و علائم بیمار می‌تواند بهترین تصمیم درمانی را بگیرد.
دکتر شهاب‌الدین عزیزی، بهترین جراح فک و صورت در تهران، در زمینه بررسی و درمان مشکلات مربوط به استخوان‌های فک فعالیت دارد. مراجعه به متخصص برای بررسی وضعیت پیچ و پلاک پس از جراحی، به پیشگیری از عوارض احتمالی و انتخاب روش درمانی مناسب کمک می‌کند.
اگر پس از جراحی شکستگی فک دچار درد، تورم یا ناراحتی در محل پلاک شده‌اید، بهتر است برای معاینه و بررسی تصویربرداری اقدام کنید.
سؤالات متداول درباره خارج کردن پیچ و پلاک شکستگی فک
آیا پیچ و پلاک فک تا آخر عمر در بدن باقی می‌مانند؟
در بسیاری از بیماران بله. پیچ و پلاک‌های تیتانیومی معمولاً نیازی به خارج کردن ندارند و در صورت نداشتن عارضه می‌توانند برای مدت طولانی در بدن باقی بمانند.
آیا وجود پیچ و پلاک در فک باعث درد می‌شود؟
معمولاً خیر. با این حال، در برخی افراد ممکن است برجستگی پلاک، تحریک بافت‌های اطراف یا عفونت باعث درد و ناراحتی شود.
آیا خارج کردن پیچ و پلاک فک به بیهوشی نیاز دارد؟
بسته به محل پلاک، تعداد پیچ‌ها و میزان پیچیدگی جراحی، خارج کردن آن‌ها ممکن است با بی‌حسی موضعی، آرام‌بخشی یا بیهوشی عمومی انجام شود.
آیا بعد از خارج کردن پلاک فک، استخوان ضعیف می‌شود؟
پس از خارج کردن پیچ‌ها، سوراخ‌های کوچکی در استخوان باقی می‌مانند که به‌تدریج ترمیم می‌شوند. به همین دلیل، ممکن است جراح برای مدتی محدودیت‌هایی در رژیم غذایی و فعالیت‌های بیمار در نظر بگیرد.
آیا می‌توان بدون نظر پزشک پیچ و پلاک فک را خارج کرد؟
خیر. خارج کردن این تجهیزات بدون بررسی جوش خوردن استخوان می‌تواند باعث ناپایداری فک و عوارض جدی شود. تصمیم‌گیری درباره جراحی مجدد باید توسط جراح فک و صورت انجام شود.
آیا پیچ و پلاک فک در فرودگاه باعث آلارم دستگاه فلزیاب می‌شود؟
پلاک‌های تیتانیومی فک معمولاً باعث فعال شدن دستگاه‌های فلزیاب فرودگاه نمی‌شوند. با این حال، در صورت نیاز می‌توانید مدارک پزشکی مربوط به جراحی خود را همراه داشته باشید.
جمع‌بندی
در پاسخ به این سؤال که آیا پیچ و پلاک شکستگی فک باید بعداً خارج شوند، باید گفت که در بیشتر موارد نیازی به خارج کردن آن‌ها نیست. پیچ و پلاک‌های تیتانیومی معمولاً با بدن سازگار هستند و پس از جوش خوردن استخوان می‌توانند در محل خود باقی بمانند.
با این حال، بروز عفونت، درد مداوم، نمایان شدن پلاک یا شل شدن پیچ‌ها ممکن است ضرورت جراحی مجدد را مطرح کند. بهترین تصمیم زمانی گرفته می‌شود که جراح فک و صورت وضعیت بیمار را با معاینه و تصویربرداری بررسی کند.
