جراحی شکستگی کاسه چشم چگونه انجام میشود؟
جراحی شکستگی کاسه چشم یکی از روشهای درمانی برای ترمیم آسیبهای استخوانی اطراف چشم است. شکستگی کاسه چشم یا اوربیتال معمولاً در اثر ضربه شدید به صورت، تصادف، زمین خوردن یا آسیبهای ورزشی ایجاد میشود.
همه شکستگیهای کاسه چشم به جراحی نیاز ندارند. در مواردی که شکستگی کوچک باشد و حرکت چشم، بینایی و فرم ظاهری صورت تحت تأثیر قرار نگرفته باشد، پزشک ممکن است درمان غیرجراحی و پیگیری را توصیه کند. اما در شکستگیهای شدیدتر، جراحی میتواند برای آزادسازی بافتهای گیر افتاده، بازسازی دیوارههای کاسه چشم و اصلاح تغییرات ظاهری انجام شود.
در ادامه بررسی میکنیم جراحی شکستگی کاسه چشم چگونه انجام میشود، چه زمانی به جراحی نیاز است و دوران نقاهت آن چگونه خواهد بود.
شکستگی کاسه چشم چیست؟
کاسه چشم یا Orbit حفرهای استخوانی است که چشم و ساختارهای مهم اطراف آن را در خود جای میدهد. این حفره از چند بخش استخوانی تشکیل شده است و آسیب به هر یک از این بخشها میتواند باعث شکستگی کاسه چشم شود.
شکستگی ممکن است در کف، دیواره داخلی، دیواره خارجی یا سقف کاسه چشم ایجاد شود. گاهی نیز شکستگی کاسه چشم همراه با شکستگی استخوان گونه و سایر استخوانهای صورت اتفاق میافتد.
علائم شکستگی کاسه چشم میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تورم و کبودی اطراف چشم
- درد در اطراف چشم
- دوبینی
- کاهش یا تاری دید
- محدود شدن حرکت چشم
- بیحسی گونه یا اطراف چشم
- فرورفتگی چشم
- تغییر موقعیت کره چشم
- تغییر فرم استخوان گونه
- خونریزی از بینی در برخی موارد
شدت علائم به محل و اندازه شکستگی و آسیب واردشده به بافتهای اطراف چشم بستگی دارد.
آیا هر شکستگی کاسه چشم به جراحی نیاز دارد؟
خیر. تشخیص نیاز به جراحی پس از معاینه دقیق چشم و صورت و بررسی تصاویر CT انجام میشود.
اگر شکستگی کوچک باشد و بیمار مشکل قابل توجهی در حرکت چشم، بینایی یا ظاهر صورت نداشته باشد، ممکن است درمان بدون جراحی انتخاب شود. در مقابل، وجود برخی شرایط میتواند احتمال نیاز به جراحی را افزایش دهد.
از مهمترین مواردی که ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
گیر افتادن عضلات چشم
گاهی در اثر شکستگی، عضلات یا بافتهای اطراف چشم در محل شکستگی استخوانی گیر میکنند. این وضعیت میتواند حرکت چشم را محدود کرده و باعث دوبینی شود.
دوبینی مداوم
دوبینی پس از شکستگی ممکن است در روزهای ابتدایی به دلیل تورم ایجاد شود و با کاهش تورم بهتر شود. بنابراین در برخی بیماران پزشک ابتدا وضعیت بیمار را تحت نظر میگیرد.
اگر دوبینی شدید باقی بماند و فعالیتهای روزمره بیمار را مختل کند، ممکن است جراحی توصیه شود.
فرورفتگی چشم
شکستگیهای بزرگ میتوانند حجم کاسه چشم را تغییر دهند. در نتیجه ممکن است چشم به سمت داخل فرورفته به نظر برسد که به آن Enophthalmos گفته میشود.
در چنین شرایطی بازسازی دیواره آسیبدیده میتواند برای اصلاح موقعیت چشم و بازگرداندن حجم مناسب کاسه چشم انجام شود.
شکستگیهای وسیع و جابهجا شده
در شکستگیهای وسیع، قطعات استخوان ممکن است جابهجا شوند و ساختار طبیعی کاسه چشم را تغییر دهند. در این موارد بازسازی استخوانها و دیوارههای کاسه چشم ممکن است ضروری باشد.
جراحی شکستگی کاسه چشم چگونه انجام میشود؟
روش جراحی به محل شکستگی، اندازه آسیب، میزان جابهجایی استخوانها و وضعیت بافتهای اطراف چشم بستگی دارد.
به طور کلی، مراحل جراحی میتواند شامل موارد زیر باشد:
۱. بررسی دقیق قبل از جراحی
پیش از عمل، پزشک وضعیت بینایی، حرکت چشم، موقعیت کره چشم و علائم عصبی اطراف چشم را بررسی میکند.
معمولاً سیتی اسکن (CT Scan) برای مشخص کردن محل و وسعت شکستگی اهمیت زیادی دارد. تصاویر CT به جراح کمک میکنند تا محل آسیبدیده و میزان جابهجایی استخوانها را ارزیابی کند.
۲. انتخاب محل مناسب برای برش
جراح با توجه به محل شکستگی، روش مناسب برای دسترسی به استخوان را انتخاب میکند.
برای شکستگی کف و برخی شکستگیهای دیواره داخلی کاسه چشم، یکی از روشهای رایج، دسترسی از طریق داخل پلک پایین و ملتحمه است. این روش به دلیل قرار گرفتن برش در داخل پلک میتواند از ایجاد اسکار پوستی قابل مشاهده جلوگیری کند.
در برخی شکستگیها نیز ممکن است روشهای دیگری مانند برش زیر مژه، دسترسی از ناحیه پلک بالا یا روشهای اندوسکوپیک مورد استفاده قرار گیرد.
۳. آزاد کردن بافتهای گیر افتاده
پس از دسترسی به محل شکستگی، بافتهای نرم و چربی کاسه چشم که به داخل محل شکستگی جابهجا شدهاند، با دقت آزاد و به موقعیت مناسب بازگردانده میشوند.
این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گیر افتادن بافتهای اطراف چشم میتواند باعث محدودیت حرکت چشم و دوبینی شود.
۴. بازسازی دیواره کاسه چشم
پس از آزادسازی بافتها، نقص استخوانی بازسازی میشود.
برای بازسازی ممکن است از ایمپلنتهای مخصوص کاسه چشم، مواد تیتانیومی یا سایر مواد سازگار با بدن استفاده شود. انتخاب نوع ماده به نوع و محل شکستگی و تشخیص جراح بستگی دارد.
هدف از بازسازی، ایجاد یک سطح مناسب برای حمایت از محتویات کاسه چشم و نزدیک کردن حجم و شکل کاسه چشم به وضعیت طبیعی است.
۵. بررسی حرکت چشم و محل ترمیم
پس از قرار دادن ایمپلنت یا بازسازی استخوان، جراح وضعیت حرکت چشم و موقعیت ترمیم را بررسی میکند.
قرارگیری صحیح ایمپلنت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا باید بدون گیر انداختن بافتهای اطراف، نقص استخوانی را پوشش دهد.
۶. بستن محل جراحی
در پایان، محل برش با روش مناسب بسته میشود. در روشهای داخل ملتحمه، برش در قسمت داخلی پلک قرار دارد و معمولاً اسکار پوستی قابل مشاهدهای ایجاد نمیکند.
جراحی شکستگی کاسه چشم چقدر طول میکشد؟
مدت زمان جراحی به نوع و شدت شکستگی بستگی دارد.
یک شکستگی ساده و محدود ممکن است با یک روش نسبتاً مستقیم ترمیم شود، اما اگر شکستگی کاسه چشم همراه با شکستگی استخوان گونه، فک یا سایر استخوانهای صورت باشد، جراحی میتواند پیچیدهتر و طولانیتر شود.
به همین دلیل نمیتوان برای تمام بیماران مدت زمان یکسانی تعیین کرد.
آیا بعد از جراحی شکستگی کاسه چشم جای بخیه باقی میماند؟
محل برش به روش جراحی بستگی دارد.
در برخی موارد، جراح میتواند از مسیر داخل پلک پایین و ملتحمه به محل شکستگی دسترسی پیدا کند. در این روش، برش روی پوست صورت ایجاد نمیشود و بنابراین جای بخیه پوستی قابل مشاهده نخواهد بود.
با این حال، در شکستگیهای پیچیده ممکن است برای دسترسی مناسب به استخوانها به برشهای دیگری نیاز باشد.
دوران نقاهت بعد از جراحی شکستگی کاسه چشم
بعد از جراحی، تورم و کبودی اطراف چشم طبیعی است و ممکن است برای مدتی ادامه داشته باشد.
تاری دید یا دوبینی نیز ممکن است در روزهای ابتدایی وجود داشته باشد و با کاهش تورم و بهبود بافتها تغییر کند. روند بهبودی در هر بیمار متفاوت است.
پزشک ممکن است برای کاهش تورم و کنترل درد، دارو یا کمپرس سرد را توصیه کند. همچنین رعایت دستورهای مراقبتی بعد از عمل اهمیت زیادی دارد.
بعد از جراحی شکستگی کاسه چشم چه کارهایی نباید انجام داد؟
یکی از توصیههای مهم پس از شکستگی کاسه چشم، خودداری از فین کردن و فشار شدید از طریق بینی است.
افزایش فشار میتواند باعث ورود هوا به بافتهای اطراف چشم و ایجاد یا تشدید تورم شود. به همین دلیل معمولاً به بیماران توصیه میشود تا مدتی از فین کردن خودداری کنند.
همچنین باید تا زمان تأیید پزشک از فعالیتهای شدید، ورزشهای برخوردی و وارد شدن ضربه مجدد به صورت جلوگیری شود.
عوارض احتمالی جراحی شکستگی کاسه چشم چیست؟
مانند هر جراحی دیگری، ترمیم شکستگی کاسه چشم نیز میتواند با عوارضی همراه باشد. احتمال بروز عوارض به نوع شکستگی، شرایط بیمار و روش جراحی بستگی دارد.
برخی عوارض احتمالی عبارتاند از:
- باقی ماندن یا تشدید دوبینی
- عفونت
- خونریزی
- تغییر موقعیت پلک
- بیحسی اطراف چشم یا گونه
- مشکلات مربوط به ایمپلنت
- آسیب به ساختارهای مهم چشم
- تغییر موقعیت کره چشم
- در موارد بسیار نادر، آسیب شدید به بینایی
انتخاب روش مناسب جراحی و انجام عمل توسط جراح باتجربه میتواند در مدیریت این خطرات اهمیت داشته باشد.
بهترین جراح شکستگی کاسه چشم در تهران
برای جراحی شکستگی کاسه چشم، انتخاب جراحی که در درمان آسیبهای پیچیده صورت و ناحیه اطراف چشم تجربه داشته باشد اهمیت زیادی دارد.
دکتر شهابالدین عزیزی در این زمینه به عنوان بهترین جراح شکستگی کاسه چشم در تهران معرفی میشود و در ارزیابی و درمان آسیبها و شکستگیهای ناحیه صورت فعالیت دارد.
در مراجعه برای شکستگی کاسه چشم، ابتدا وضعیت چشم، میزان آسیب استخوانی و شرایط بافتهای اطراف بررسی میشود. سپس بر اساس نتایج معاینه و تصویربرداری، درباره نیاز به جراحی و روش مناسب درمان تصمیمگیری خواهد شد.
چه زمانی بعد از ضربه به چشم باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بعد از ضربه به صورت یا چشم، علائمی مانند کاهش بینایی، دوبینی، محدود شدن حرکت چشم، درد شدید، تورم قابل توجه، بیحسی اطراف چشم یا تغییر شکل چشم ایجاد شد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
برخی شکستگیها ممکن است در ابتدا علائم محدودی داشته باشند. به همین دلیل، تشخیص دقیق با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری میتواند از تأخیر در درمان آسیبهای مهم جلوگیری کند.
جمعبندی
جراحی شکستگی کاسه چشم با هدف بازگرداندن ساختار طبیعی کاسه چشم، آزاد کردن بافتهای گیر افتاده و در صورت نیاز اصلاح تغییرات ایجادشده در موقعیت چشم انجام میشود.
همه شکستگیهای کاسه چشم نیاز به جراحی ندارند. تصمیمگیری درباره درمان به عواملی مانند محل و اندازه شکستگی، میزان جابهجایی استخوان، دوبینی، محدودیت حرکت چشم و تغییر موقعیت کره چشم بستگی دارد.
در صورت نیاز به جراحی، پزشک میتواند با استفاده از روشهای مختلف جراحی و ایمپلنتهای مناسب، دیواره آسیبدیده کاسه چشم را بازسازی کند. تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب، نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد.
سوالات متداول
آیا شکستگی کاسه چشم همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. شکستگیهای کوچک و بدون مشکلات قابل توجه در حرکت چشم یا ظاهر صورت ممکن است بدون جراحی درمان شوند. تصمیم نهایی پس از معاینه و بررسی تصویربرداری گرفته میشود.
آیا دوبینی بعد از شکستگی کاسه چشم برطرف میشود؟
در برخی بیماران، دوبینی ناشی از تورم و التهاب با گذشت زمان کاهش پیدا میکند. اما اگر دوبینی شدید و مداوم باشد یا ناشی از گیر افتادن عضلات باشد، ممکن است نیاز به جراحی وجود داشته باشد.
آیا جراحی شکستگی کاسه چشم باعث بهبود فرورفتگی چشم میشود؟
اگر فرورفتگی چشم ناشی از تغییر حجم کاسه چشم به دنبال شکستگی باشد، بازسازی دیواره آسیبدیده میتواند به اصلاح آن کمک کند. با این حال، میزان اصلاح به شدت آسیب و شرایط بافتهای اطراف چشم بستگی دارد.
آیا بعد از جراحی جای بخیه روی صورت باقی میماند؟
در بعضی روشها، دسترسی از داخل پلک و ملتحمه انجام میشود و برش پوستی ایجاد نمیشود. اما نوع برش به محل و پیچیدگی شکستگی بستگی دارد.
