از کجا بفهمیم فک شکسته است؟ بررسی کامل علائم شکستگی فک
شکستگی فک یکی از آسیبهای جدی صورت است که معمولا بر اثر تصادف، سقوط، دعوا، ورزشهای سنگین یا ضربه مستقیم به صورت ایجاد میشود. بسیاری از افراد بعد از وارد شدن ضربه به صورت نمیدانند که آیا فقط دچار کبودی و درد ساده شدهاند یا استخوان فک آنها شکسته است. تشخیص سریع شکستگی فک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در صورت بیتوجهی ممکن است مشکلاتی مانند بد جوش خوردن استخوان، اختلال در جویدن، درد مزمن یا تغییر فرم صورت ایجاد شود.
اگر شما یا اطرافیانتان بعد از ضربه به صورت با درد شدید، تورم، مشکل در باز و بسته کردن دهان یا جابهجایی دندانها مواجه شدهاید، باید احتمال شکستگی فک را جدی بگیرید. در این مقاله به طور کامل بررسی میکنیم که از کجا بفهمیم فک شکسته است، چه علائمی دارد و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد.
شکستگی فک چیست؟
فک از مهمترین استخوانهای صورت است که نقش اصلی در صحبت کردن، غذا خوردن و فرم صورت دارد. شکستگی فک زمانی اتفاق میافتد که استخوان فک بالا یا پایین در اثر ضربه دچار ترک یا شکستگی شود. فک پایین بیشتر از فک بالا در معرض شکستگی قرار دارد؛ زیرا متحرکتر است و بیشتر ضربهها را جذب میکند.
شدت شکستگی میتواند متفاوت باشد. بعضی شکستگیها بسیار خفیف هستند و فقط یک ترک کوچک در استخوان ایجاد میشود، اما در برخی موارد استخوان کاملا جابهجا شده و نیاز به جراحی فوری دارد.
مهمترین علائم شکستگی فک
یکی از سوالات رایج افراد بعد از آسیب صورت این است که چگونه بفهمیم فک شکسته است؟ در ادامه مهمترین علائم شکستگی فک را بررسی میکنیم.
۱٫ درد شدید در فک
اولین و شایعترین علامت شکستگی فک، درد شدید است. این درد معمولا هنگام حرف زدن، جویدن یا باز کردن دهان بیشتر میشود. اگر بعد از ضربه احساس میکنید درد فک به مرور بدتر میشود، باید موضوع را جدی بگیرید.
۲٫ تورم و کبودی صورت
تورم در ناحیه فک، گونه یا اطراف دهان میتواند نشانه آسیب استخوان باشد. در بسیاری از موارد چند ساعت بعد از ضربه، کبودی نیز ظاهر میشود.
۳٫ مشکل در باز و بسته کردن دهان
اگر بعد از ضربه نمیتوانید دهان خود را به طور کامل باز کنید یا هنگام حرکت فک احساس گیر کردن دارید، احتمال شکستگی وجود دارد. بعضی افراد هنگام حرکت فک صدای تق تق یا ساییده شدن استخوان را احساس میکنند.
۴٫ تغییر در نحوه قرار گرفتن دندانها
یکی از مهمترین نشانههای شکستگی فک این است که دندانها مانند قبل روی هم قرار نمیگیرند. اگر هنگام بستن دهان احساس میکنید بایت شما تغییر کرده یا دندانها نامرتب شدهاند، ممکن است استخوان فک جابهجا شده باشد.
۵٫ بیحسی لب یا چانه
آسیب به اعصاب فک میتواند باعث بیحسی لب پایین یا چانه شود. این علامت مخصوصا در شکستگی فک پایین بسیار شایع است.
۶٫ خونریزی داخل دهان
در بعضی موارد شکستگی باعث پارگی لثه یا بافت داخلی دهان میشود و خونریزی ایجاد میکند. وجود خون داخل دهان بعد از ضربه باید جدی گرفته شود.
۷٫ لق شدن دندانها
اگر بعد از ضربه دندانها لق شدهاند یا جابهجا شدهاند، ممکن است استخوان نگهدارنده دندان آسیب دیده باشد.
۸٫ تغییر شکل صورت
در شکستگیهای شدید ممکن است فرم صورت نامتقارن شود یا فک ظاهری غیرطبیعی پیدا کند.
علائم شکستگی فک پایین
فک پایین بیشتر از سایر قسمتهای صورت دچار شکستگی میشود. مهمترین علائم شکستگی فک پایین شامل موارد زیر است:
- درد شدید هنگام جویدن
- تورم زیر چانه یا اطراف فک
- بیحسی لب پایین
- مشکل در صحبت کردن
- لق شدن دندانهای پایین
- انحراف فک هنگام باز کردن دهان
علائم شکستگی فک بالا
شکستگی فک بالا معمولا در تصادفهای شدید رخ میدهد و ممکن است همراه با آسیب بینی یا استخوان گونه باشد. علائم آن عبارتاند از:
- تورم شدید صورت
- خونریزی بینی
- کبودی اطراف چشم
- اختلال در بینایی
- بیحسی گونهها
- حرکت غیرطبیعی قسمت میانی صورت
تفاوت شکستگی فک و دررفتگی فک چیست؟
بسیاری از افراد شکستگی و دررفتگی فک را با هم اشتباه میگیرند. در دررفتگی، استخوان فک از جای طبیعی خود خارج میشود اما نمیشکند. در این حالت فرد معمولا نمیتواند دهان خود را ببندد.
اما در شکستگی، استخوان ترک میخورد یا میشکند. درد شدید، تورم و تغییر در قرارگیری دندانها بیشتر به نفع شکستگی است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر بعد از ضربه به صورت هر یک از علائم زیر را دارید، باید فورا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- مشکل در تنفس
- خونریزی شدید
- ناتوانی در باز یا بسته کردن دهان
- بیحسی صورت
- جابهجایی دندانها
- تورم شدید صورت
چگونه شکستگی فک تشخیص داده میشود؟
پزشک ابتدا معاینه فیزیکی انجام میدهد و وضعیت فک، دندانها و تقارن صورت را بررسی میکند. سپس برای تایید تشخیص معمولا از تصویربرداری استفاده میشود.
رادیوگرافی فک
عکس رادیولوژی میتواند محل شکستگی را نشان دهد.
سیتیاسکن
در آسیبهای شدید، سیتیاسکن دقیقترین روش تشخیص است و جزئیات کامل استخوانها را مشخص میکند.
اگر فک شکسته باشد چه اتفاقی میافتد؟
در صورت درمان نکردن شکستگی فک، مشکلات زیادی ممکن است ایجاد شود:
- بد جوش خوردن استخوان
- تغییر دائمی فرم صورت
- اختلال در غذا خوردن
- عفونت استخوان
- مشکلات مفصل فک
- درد مزمن
اقدامات اولیه بعد از ضربه به فک
اگر احتمال میدهید فک شکسته باشد، این اقدامات را انجام دهید:
- حرکت فک را محدود کنید.
- روی محل آسیب کمپرس سرد بگذارید.
- از خوردن غذاهای سفت خودداری کنید.
- در صورت خونریزی، گاز استریل روی محل قرار دهید.
- هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید.
روشهای درمان شکستگی فک
درمان غیرجراحی
در شکستگیهای خفیف ممکن است پزشک فقط استراحت، رژیم غذایی نرم و مصرف دارو تجویز کند.
سیمکشی فک
در بعضی موارد فک برای چند هفته ثابت نگه داشته میشود تا استخوان ترمیم شود.
جراحی فک
در شکستگیهای شدید، جراحی و استفاده از پلیت و پیچ ضروری است.
مدت زمان بهبود شکستگی فک
زمان بهبود به شدت آسیب بستگی دارد اما معمولا بین ۴ تا ۸ هفته طول میکشد. رعایت توصیههای پزشک در روند بهبود بسیار مهم است.
آیا شکستگی فک خطرناک است؟
بله، در برخی موارد شکستگی فک میتواند خطرناک باشد؛ مخصوصا اگر همراه با آسیب راه هوایی، خونریزی شدید یا ضربه مغزی باشد. به همین دلیل مراجعه سریع به پزشک اهمیت زیادی دارد.
آیا شکستگی فک بدون درد هم ممکن است؟
بعضی شکستگیهای خفیف ممکن است درد کمی داشته باشند، اما معمولا علائم دیگری مانند تورم، حساسیت یا مشکل در جویدن وجود دارد. بنابراین هر ضربه شدید به فک باید بررسی شود.
راههای پیشگیری از شکستگی فک
- استفاده از کمربند ایمنی
- استفاده از محافظ دهان در ورزش
- رعایت نکات ایمنی هنگام رانندگی
- پرهیز از درگیری فیزیکی
- استفاده از کلاه ایمنی در موتورسواری
جمعبندی
اگر برای شما سوال است که از کجا بفهمیم فک شکسته است، باید به علائمی مانند درد شدید، تورم، مشکل در حرکت فک، بیحسی، تغییر در قرار گرفتن دندانها و خونریزی توجه کنید. شکستگی فک یک آسیب جدی است و در صورت عدم درمان میتواند مشکلات طولانیمدت ایجاد کند. بنابراین بعد از هر ضربه شدید به صورت بهتر است سریع به پزشک مراجعه کنید تا با معاینه و تصویربرداری وضعیت فک بررسی شود.
تشخیص سریع و درمان مناسب، مهمترین عامل برای جلوگیری از عوارض شکستگی فک و بازگشت عملکرد طبیعی صورت است.
