شکستگی فک | علائم ، تشخیص و درمان فک شکسته
شکستگی فک یکی از آسیبهای جدی در ناحیه صورت است که میتواند عملکرد گفتار، غذا خوردن و حتی تنفس را مختل کند. در کودکان نیز یک شکستگی ساده میتواند رشد استخوانی صورت را تحت تاثیر قرار دهد. این شکستگیها ممکن است در اثر ضربه مستقیم، تصادف یا حتی یک افتادن ساده رخ دهد. در این مقاله قصد داریم همه چیز را درباره فک شکسته ، از علائم تا درمانهای تخصصی را با توضیحات دکتر شهاب الدین عزیزی متخصص جراحی فک و صورت بررسی کنیم.
شکستگی فک چیست؟
شکستگی فک آسیب جدی است که به مفاصل TMJ که باید به فک پایین وصل شوند وارد میشود. علت شکستگی فک ممکن است ضربه فیزیکی به صورت، آسیبهای ورزشی، تصادف یا زمین خوردن بهصورت تصادفی و اتفاقات دیگری باشد. باعث تورم، درد، خونریزی از دهان و سختی تنفس در فرد میشود. شکستگی فک باعث مشکلات رایجی چون مشکلات تنفسی و مشکلات خوردن مواد غذایی میشود. رفتن نزد پزشک به صورت فوری برای کاهش عوارض ممکن و بهبودی کامل و سریعتر لازم است.
فک شکسته یا جا به جا شده چه علائمی دارد؟
اگر استخوان فک و یا آرواره شکسته شود فرد دچار شکستگی فک میشود. فک شکسته دارای علائم زیر میباشد:
علائم فک شکسته:
- بی حس شدن، متورم و کبودی بر روی صورت
- داشتن درد در ناحیه صورت و فک
- احساس درد هنگام باز کردن دهان
- متمایل شدن فک به سمت چپ و راست
- رشد کمتر یا بیشتر فک از حالت طبیعی
- قرار نگرفتن دندانها روی یکدیگر
- ناتوان شدن فرد در جویدن و خوردن غذا
- عدم تقارن صورت فرد
- مشکلات تنفسی
- داشتن درد در مفاصل فک
- مشکلات گفتاری ناشی از شکستگی فک
انواع شکستگی فک: از ترکهای خفیف تا آسیبهای چند تکه
شکستگی فک همیشه به یک شکل نیست و بسته به محل وارد شدن ضربه، شدت آن، سن بیمار و نوع آسیب متفاوت خواهد بود. شناخت انواع شکستگیهای فک، به تشخیص سریعتر و انتخاب روش درمانی مناسب کمک میکند. به طور کلی، این عارضه را میتوان به دستههای زیر تقسیم کرد:
شکستگی یکطرفه یا دوطرفه
در این حالت، ممکن است فقط یکی از طرفین فک پایین دچار شکستگی شود (شکستگی یکطرفه) یا هر دو طرف فک به طور همزمان آسیب ببینند (شکستگی دوطرفه). شکستگی دوطرفه معمولا در اثر ضربات شدید و مستقیم، مانند تصادفات رانندگی، رخ میدهد.
شکستگی باز یا بسته
در شکستگیهای باز، استخوان شکسته شده از پوست بیرون میزند یا وارد حفره دهان میشود. این نوع شکستگی خطر عفونت بالایی دارد و نیاز به مداخله فوری جراحی فک و صورت خواهد داشت. در مقابل، در شکستگیهای بسته، استخوان دچار آسیب شده اما بافتهای اطراف پاره نمیشوند که درمان آنها اغلب سادهتر است.
شکستگی زاویهای، مرکزی یا بدنه فک
این نوع شکستگیها بر اساس ناحیه آسیب دیده طبقهبندی میشوند. شکستگی زاویهای (در نزدیکی زاویه فک)، شکستگی مرکزی (در ناحیه چانه)، شکستگی تنه یا بدنه فک (در بخش میانی استخوان فک) رخ میدهند. هر کدام از این نواحی با علائم خاص و روش درمان متفاوتی همراه هستند.
تفاوت فک شکسته و فک جا به جا شده در چیست؟
فک شکسته مربوط به شکستگی آرواره و خود استخوان فک میباشد و فک جا به جا شده از موقعیت اصلی خود به سمت بیرون حرکت میکند.
در هردو آسیبهای مربوط به فک فرد درد شدیدی را در ناحیه صورت و فک خود احساس میکند که مانع از حرکت درست فک میشود.
هنگامی که فک دچار شکستگی میشود صورت متورم و کبود میشود در صوتی که فک جا به جا شده تنها باعث ناهمواری فک پایین با جمجمه میشود.
درمان کردن فک شکسته به میزان آسیبی که به فک وارد شده بستگی دارد ولی در مورد فک جابه جا شده پزشک میتواند با وارد کردن ضربهای با دست فک را کاملا جا به جا کند.
تشخیص شکستگی فک چگونه انجام میشود؟ روشهای تصویربرداری و معاینه
در صورت وجود علائم مشکوک به شکستگی، متخصص اقدامات زیر را انجام میدهد:
بررسیهای بالینی:
- معاینه صورت و فک با لمس و مشاهده تقارن
- بررسی شرایط فک هنگام حرکت دهان
روشهای تصویربرداری:
- رادیوگرافی (X-Ray): اولین گام تشخیصی برای شناسایی محل شکستگی است.
- سیتیاسکن (CT Scan): تصویری دقیق از استخوانها برای ارزیابی میزان جابهجایی و آسیب ارائه خواهد داد.
- سونوگرافی: در موارد خاص، به ویژه در کودکان برای کاهش پرتوگیری ممکن است استفاده شود.
انواع جراحیهای شکستگی فک و صورت
درمان فک شکسته به سه شکل انجام میگیرد که شامل استفاده از دارو، بستن فک با سیم و جراحی فک و صورت میشود، حال انتخاب روش درمان به صلاحدید و نظر جراح بستگی دارد که پس از معاینه مشخص میشود، حال شاید برایتان جالب باشد تا با انواع جراحیهای شکستگی فک و صورت آشنا شوید، ما در ادامه قصد داریم روش های درمان فک و صورت شکسته را بررسی کنیم که به شرح ذیل است:
- استفاده از دارو: در این روش دندانپزشک و یا جراح با استفاده از داروهای آنتی بیوتیک و مسکن از عوارضی نظیر خونریزی، عفونت و تورم صورت جلوگیری میکنند.
- بستن فک با سیم: در ان روش جراح فک شکسته را جهت جوش خوردن در حالت نرمال با سیم می بندد و در اختیار بیمار یک قیچی جهت برش سیم قرار می دهد و به بیمار آموزش میدهد تا چگونه در موارد اورژانسی سیم را بچیند.
- جراحی فک و صورت: روش بعدی استفاده از جراحی است، در این روش جراح فک را به حالت نرمال بازگردانده و با استفاده از پلاک و پیچ فک را در جای خود ثابت میکند.
جراحی فک توسط چه کسی انجام میشود؟
این جراحی توسط متخصص و جراح فک و صورت برای اصلاح ناهنجاریهای دندانی و اسکلتی مانند نامرتب بودن دندانها و فک انجام میشود. اگر فردی در ناحیه فک پایین دچار شکستگی شود با انجام جراحی فک پایین عملکردهایی چون صحبت کردن، تنفس، جویدن غذا و … بهبود مییابد. با انجام این جراحی ممکن است که در ظاهر فرد تغییر چشمگیری ایجاد شود ولی این جراحی بیشتر برای بهبود عملکرد فک انجام میشود.
عدم درمان شکستگی فک چه عوارضی دارد؟
متأسفانه برخی افراد با علائم شکستگی فک آشنا نیستند و یا در کل نسبت به درمان آن بی توجه هستند و به همین علت جراحی فک و صورت شکسته را پوشت گوش میاندازند، لازم است به این افراد بگوییم که عدم توجه به این مورد عوارض بسیاری به همراه دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
- بیمار درد زیادی را بایستی تحمل کند.
- به محل زخم و شکستگی باکتری و میکروب وارد شده و در نهایت منجر به عفونت میشوند.
- قدرت تکلم فرد با مشکل مواجه میشود.
- فرد به درستی نمیتواند غذا بخورد و یا بجود.
- ظاهر صورت فرد تغییر کرده و منجر به انحراف و یا ناقرینگی میشود.
نتیجه گیری
فک شکسته نیاز به جراحی دارد که به مدت زمانی که بیمار بستری است باید زیر نظر دکتر متخصص باشد. بسته به نوع آسیب وارده جراحی فک و صورت انجام میگیرد. کسانی که میخواهند درمان شکستگی فک و صورت در تهران و جراحی فک و صورت کودکان در تهران انجام دهند، دکتر شهاب الدین عزیزی متخصص ایمپلنت، جراح فک، صورت و زیبایی در تهران مراجعه کنند.
