انواع شکستگی کاسه چشم؛ علائم، تشخیص و روشهای درمان
شکستگی کاسه چشم یا شکستگی اربیت یکی از آسیبهای مهم ناحیه صورت است که معمولاً در اثر ضربه مستقیم، تصادف، سقوط یا درگیری ایجاد میشود. کاسه چشم ساختاری استخوانی است که از کره چشم، عضلات حرکتی چشم، عصب بینایی و عروق محافظت میکند. هرگونه آسیب به این ناحیه میتواند علاوه بر تغییرات ظاهری، عملکرد بینایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در این مقاله به طور جامع به بررسی انواع شکستگی کاسه چشم، علائم، روشهای تشخیص و درمان آن میپردازیم.
کاسه چشم (Orbital) چیست؟
کاسه چشم حفرهای استخوانی در جمجمه است که از چندین استخوان شامل استخوان پیشانی، گونه، فک بالا و اسفنوئید تشکیل شده است. این ساختار به گونهای طراحی شده که از چشم در برابر ضربات محافظت کند؛ اما در صورت وارد شدن نیروی شدید، امکان شکستگی دیوارههای آن وجود دارد.
شکستگی کاسه چشم چیست؟
شکستگی کاسه چشم به ترک یا شکست در یکی از دیوارههای استخوانی اربیت گفته میشود. این شکستگی ممکن است خفیف و بدون جابجایی باشد یا شدید بوده و همراه با جابجایی استخوان و آسیب به عضلات و اعصاب اطراف چشم رخ دهد.
انواع شکستگی کاسه چشم
۱٫ شکستگی کف اربیت (Blow-Out Fracture)
این نوع شکستگی شایعترین نوع شکستگی کاسه چشم است و معمولاً در اثر ضربه مستقیم به چشم (مانند برخورد توپ یا مشت) ایجاد میشود. در این حالت، فشار ناگهانی باعث ترکیدن یا فرو رفتن کف اربیت میشود.
- دوبینی (بهویژه هنگام نگاه به بالا)
- فرورفتگی چشم (Enophthalmos)
- بیحسی گونه و لب بالا
- محدودیت حرکت چشم
۲٫ شکستگی دیواره داخلی اربیت
دیواره داخلی کاسه چشم بسیار نازک است و ممکن است در اثر ضربه دچار شکستگی شود. این نوع شکستگی گاهی با گیر افتادن عضلات چشم همراه است که باعث محدودیت حرکت و دوبینی میشود.
۳٫ شکستگی دیواره فوقانی (سقف اربیت)
این نوع شکستگی بیشتر در کودکان دیده میشود و معمولاً ناشی از ضربه شدید به پیشانی است. در موارد شدید ممکن است با آسیب مغزی همراه باشد.
۴٫ شکستگی دیواره خارجی اربیت
دیواره خارجی ضخیمترین بخش اربیت است و شکستگی آن معمولاً در اثر ضربات بسیار شدید مانند تصادفات رانندگی ایجاد میشود.
۵٫ شکستگی کمپلکس اربیت (شکستگی چند دیوارهای)
در این حالت بیش از یک دیواره اربیت دچار شکستگی میشود. این نوع آسیب اغلب در تروماهای شدید صورت دیده میشود و نیاز به درمان تخصصی دارد.
علائم شکستگی کاسه چشم
- تورم و کبودی اطراف چشم
- درد هنگام حرکت چشم
- دوبینی
- کاهش دید
- فرورفتگی یا بیرونزدگی چشم
- بیحسی در ناحیه گونه
- خونریزی زیرملتحمه
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائمی مانند کاهش دید، دوبینی شدید، درد غیرقابل تحمل یا تغییر شکل ظاهری چشم، مراجعه فوری به متخصص جراحی فک و صورت یا چشمپزشک ضروری است.
روشهای تشخیص شکستگی کاسه چشم
تشخیص این آسیب معمولاً با معاینه بالینی و تصویربرداری انجام میشود. مهمترین روش تصویربرداری، سیتیاسکن (CT Scan) است که محل و شدت شکستگی را بهطور دقیق نشان میدهد.
درمان شکستگی کاسه چشم
درمان غیرجراحی
در موارد خفیف و بدون جابجایی، درمان محافظهکارانه شامل استراحت، استفاده از کمپرس سرد، تجویز آنتیبیوتیک و داروهای ضدالتهاب توصیه میشود.
درمان جراحی
در صورت وجود دوبینی پایدار، گیر افتادن عضلات، فرورفتگی چشم یا نقص شدید استخوانی، جراحی توصیه میشود. هدف جراحی آزادسازی عضلات گیر افتاده و بازسازی دیواره اربیت با استفاده از صفحات تیتانیومی یا مشهای مخصوص است.
عوارض احتمالی شکستگی کاسه چشم
- دوبینی دائمی
- کاهش بینایی
- تغییر شکل ظاهری صورت
- آسیب عصب بینایی
- عفونت
دوره نقاهت پس از جراحی اربیت
تورم و کبودی معمولاً طی دو تا سه هفته کاهش مییابد. بیمار باید از فین کردن شدید، فعالیت سنگین و ضربه مجدد به ناحیه چشم خودداری کند. پیگیری منظم با پزشک برای ارزیابی بینایی و حرکت چشم ضروری است.
پیشگیری از شکستگی کاسه چشم
- استفاده از عینک محافظ در ورزشهای پرخطر
- استفاده از کمربند ایمنی هنگام رانندگی
- رعایت نکات ایمنی در محیط کار
جمعبندی
شکستگی کاسه چشم از آسیبهای مهم صورت است که میتواند عملکرد بینایی و زیبایی چهره را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت انواع شکستگی اربیت و علائم هشداردهنده آن به تشخیص سریع و درمان بهموقع کمک میکند. در صورت بروز هرگونه ضربه به ناحیه چشم، مراجعه به پزشک متخصص اهمیت زیادی دارد تا از بروز عوارض جدی جلوگیری شود.
اگر تهران هستید به دکتر شهاب الدین عزیزی بهترین دکتر درمان شکستگی کاسه چشم مراجعه نمایید.
