جراحی شکستگی گونه | راهنمای کامل تشخیص، درمان و مراقبتها
شکستگی گونه یکی از آسیبهای شایع در ناحیه صورت است که معمولاً در اثر ضربههای شدید مانند تصادفات رانندگی، سقوط، درگیریهای فیزیکی یا آسیبهای ورزشی رخ میدهد. استخوان گونه که به آن «زیگوماتیک» نیز گفته میشود، نقش مهمی در زیبایی چهره و همچنین عملکرد طبیعی چشم و فک دارد. بنابراین، هرگونه آسیب به این ناحیه نیازمند بررسی دقیق و در بسیاری از موارد، جراحی تخصصی است.
شکستگی گونه چیست؟
استخوان گونه بخشی از اسکلت صورت است که در تشکیل دیواره خارجی چشم و ساختار گونه نقش دارد. شکستگی این استخوان میتواند به صورت ترکهای ساده یا جابجایی شدید قطعات استخوانی رخ دهد. در موارد شدید، این شکستگی ممکن است باعث تغییر شکل صورت، اختلال در بینایی و حتی مشکلات تنفسی شود.
علائم شکستگی گونه
علائم شکستگی گونه بسته به شدت آسیب متفاوت است، اما برخی از نشانههای شایع عبارتند از:
- تورم و کبودی در ناحیه گونه و اطراف چشم
- درد شدید هنگام لمس یا حرکت فک
- بیحسی در ناحیه گونه یا لب بالا
- دو بینی یا اختلال در دید
- فرورفتگی یا عدم تقارن صورت
- مشکل در باز و بسته کردن دهان
درباره علائم شکستگی گونه بیشتر بخوانید.
علل بروز شکستگی گونه
شکستگی استخوان گونه معمولاً در اثر وارد شدن نیروی مستقیم و شدید به صورت ایجاد میشود. مهمترین عوامل شامل:
- تصادفات رانندگی
- ضربههای ورزشی (بهخصوص در ورزشهای رزمی)
- سقوط از ارتفاع
- درگیریهای فیزیکی
تشخیص شکستگی گونه
برای تشخیص دقیق، پزشک متخصص ابتدا معاینه فیزیکی انجام میدهد و سپس از روشهای تصویربرداری استفاده میکند. این روشها شامل:
- رادیوگرافی (X-ray)
- سیتی اسکن (CT Scan)
- در موارد خاص MRI
سیتی اسکن بهترین روش برای بررسی میزان جابجایی استخوان و برنامهریزی جراحی است.
چه زمانی جراحی لازم است؟
همه شکستگیهای گونه نیاز به جراحی ندارند. در موارد خفیف که استخوان جابجا نشده باشد، درمانهای غیرجراحی مانند استراحت و دارو کافی است. اما در شرایط زیر جراحی ضروری میشود:
- جابجایی واضح استخوان گونه
- اختلال در بینایی یا حرکت چشم
- عدم تقارن صورت
- گیر کردن عضلات یا بافتها بین قطعات استخوانی
روشهای جراحی شکستگی گونه
جراحی شکستگی گونه با هدف بازگرداندن موقعیت طبیعی استخوان و حفظ عملکرد و زیبایی صورت انجام میشود. روشهای مختلفی برای این جراحی وجود دارد:
۱. جااندازی بسته (Closed Reduction)
در این روش بدون ایجاد برش بزرگ، استخوان به موقعیت طبیعی خود بازگردانده میشود. این روش معمولاً برای شکستگیهای ساده کاربرد دارد.
۲. جااندازی باز و فیکساسیون داخلی (ORIF)
در موارد پیچیده، جراح با ایجاد برشهای کوچک در داخل دهان یا زیر پلک، به استخوان دسترسی پیدا کرده و آن را با استفاده از پیچ و پلاکهای مخصوص ثابت میکند.
۳. استفاده از ایمپلنتها
در برخی موارد که بخشی از استخوان از بین رفته باشد، از ایمپلنتهای مصنوعی برای بازسازی استفاده میشود.
مراحل انجام جراحی
جراحی شکستگی گونه معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و شامل مراحل زیر است:
- بیهوشی بیمار
- ایجاد برش در محل مناسب
- جااندازی استخوان
- فیکس کردن با پلاک و پیچ
- بستن برشها
مراقبتهای بعد از جراحی شکستگی گونه
رعایت مراقبتهای بعد از عمل نقش بسیار مهمی در بهبود سریع و جلوگیری از عوارض دارد:
- استفاده از کمپرس سرد برای کاهش تورم
- مصرف داروهای تجویز شده
- پرهیز از فعالیتهای سنگین
- رعایت رژیم غذایی نرم
- خودداری از فین کردن شدید
- مراجعه منظم به پزشک
دوره نقاهت
مدت زمان بهبودی بسته به شدت شکستگی و نوع جراحی متفاوت است، اما معمولاً بین ۲ تا ۶ هفته طول میکشد. تورم و کبودی در هفتههای اول طبیعی است و به تدریج کاهش مییابد.
عوارض احتمالی جراحی
اگرچه جراحی شکستگی گونه معمولاً ایمن است، اما ممکن است عوارضی نیز به همراه داشته باشد:
- عفونت
- بیحسی موقت یا دائمی
- عدم تقارن صورت
- مشکلات بینایی
- جابجایی مجدد استخوان
مزایای جراحی بهموقع
انجام بهموقع جراحی باعث:
- بازگشت فرم طبیعی صورت
- جلوگیری از مشکلات دائمی بینایی
- بهبود عملکرد فک
- کاهش احتمال عوارض بلندمدت
تغذیه مناسب بعد از جراحی
بعد از جراحی، مصرف غذاهای نرم و مغذی توصیه میشود:
- سوپ و آش
- پوره سیبزمینی
- ماست و لبنیات
- آبمیوههای طبیعی
هزینه جراحی شکستگی گونه
هزینه این جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- شدت شکستگی
- نوع جراحی
- تجربه جراح
- محل انجام عمل (بیمارستان یا کلینیک)
پیشگیری از شکستگی گونه
برای کاهش خطر آسیب به گونه:
- استفاده از کمربند ایمنی
- استفاده از تجهیزات محافظتی در ورزش
- رعایت نکات ایمنی در محیط کار
جمعبندی
شکستگی گونه یک آسیب جدی است که در صورت عدم درمان مناسب میتواند عوارض جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. تشخیص بهموقع، انتخاب روش درمانی مناسب و رعایت مراقبتهای پس از جراحی، نقش کلیدی در بهبودی کامل بیمار دارند. اگر دچار ضربه به صورت شدهاید و علائمی مانند درد، تورم یا تغییر شکل مشاهده میکنید، حتماً در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه کنید.
نمونه جراحی شکستگی گونه توسط دکتر شهاب الدین عزیزی بهترین جراح شکستگی گونه در تهران
